*زهرابهروزی امین

تحولات محیطی در عصر حاضر با سرعت حیرت انگیزی، تار و پود زندگی فردی و اجتماعی آدمی را درنوردیده و همه امور پیدا و پنهان جامعه را دگرگون ساخته است. جهان، پس از کرونا با تغییرات شگرف در جهان‌بینی، رفتار، اخلاق و سبک زندگی، همراه گشته و زمینه ساز ایجاد دیدگاه¬های نو به کارکردهای آموزشی و پرورشی در زیست بوم جدید، شده است.
در این دنیای متحول و متلاطم، تنها افراد، سازمان ها و نهادهایی می توانند به ادامه حیات خویش امیدوار باشند که تحولات را درک کرده و پاسخ مناسب و به موقع به آنها بدهند. نهاد آموزش و پرورش، با پیچیدگی و ویژگی های خاص خود و گستردگی قلمرو فعالیتش، از این قاعده کلی مستثنی نیست و باید بتواند پاسخگوی تحولات فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جامعه باشد. به همین دلیل امروزه نهادهای آموزشی در اکثر کشورهای جهان با مسئله تدوین و اجرای "برنامه های راهبردی تحول آفرین" دست و پنجه نرم می کنند.
براساس مبانی نظری سند تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی جمهوری اسلامی ایران، "عوامل اجتماعي" مؤثر بر فرايند تربيت، طيف وسيعي از نهادها، سازمان‌ها، بنگاه‌ها و گروه‌های رسمي يا غيررسمي فعال در جامعه را در بر می‌گیرند كه اهم آن‌ها عبارت‌اند از:
- نهاد سياست (حكومت و نظام سياسي)، شامل: رهبري، دولت (قوه‌ی مجريه)، قوه‌ی مقننه، قوه‌ی قضائيه و همه‌ی سازمان‌ها و نهادهاي تابع آن‌ها (شامل قواي نظامي و انتظامي)
- نهاد دين (مراجع و مراكز علوم ديني، روحانيون و مبلغان مذهبي، مساجد و ديگر مؤسسات و تشکل‌هاي ديني و مذهبي)
- نهاد فرهنگ (که به سبب گستردگی مفهوم فرهنگ چندين نهاد مهم به آن اختصاص‌یافته است). نهاد تولید علم، پژوهش و فناوري (دانشگاه‌ها و مؤسسات علمي پژوهشي، فرهنگستان‌ها و پارک‌های علم و فناوري)، نهاد هنر (مراکز هنری، موزه‌ها و فرهنگسراها) و نهاد رسانه، شامل رسانه‌های مكتوب (كتب و نشريات)، رسانه‌ی ديداري شنيداري (راديو و تلويزيون) و رسانه‌های مجازي (فناوری‌های نوين اطلاعات و ارتباطات)
- نهاد خانواده، شامل پدر و مادر و ديگر اعضاي خانواده، بستگان؛
- نهاد جامعه‌ی محلي، شامل دوستان، همسايگان و همسالان؛
- نهادهاي مدني (که به شکل غیردولتی- ولو با نوعي حمايت از سوي دولت- سامان‌یافته‌اند و اداره می‌شوند)، شامل شوراها، احزاب، انجمن‌ها، اتحادیه‌ها و ديگر سازمان‌ها و تشکل‌های صنفي، علمي، مذهبي، سياسي و فرهنگي؛
- نهاد اقتصاد، شامل بخش‌هاي كشاورزي، صنعت، تجارت و خدمات؛
- نهاد تأمين خدمات عمومي و رفاه اجتماعي، شامل شهرداری‌ها و دهداری‌ها، سازمان بهزيستي و نهادهاي حامي افراد محروم، مؤسسات بيمه و نهادهاي خيريه و عام‌المنفعه؛
- نهاد سلامت و تندرستي، شامل بخش‌های بهداشت و درمان، ورزش و تفريحات سالم، حفظ محیط‌زیست و ايمني

با توجه به نقش و جايگاهي که عوامل مختلف اجتماعي بايد در تمهيد مقدمات لازم براي تحقق" مدیریت تحول آفرین آموزشی و تربیتی" در زیست بوم جدید، بر اساس تصوير مطلوب جامعه‌ی اسلامي بر عهده داشته باشند و نيز با عنايت به گستردگي و اهميت فرايند تربيت که مستلزم مشارکت و پشتيباني قابل‌توجهی از سوي عوامل مختلف سهيم و مؤثر بر اين فرايند است، به نظر می رسد زمان "تبديل آموزش و پرورش به يك گفتمان ملي" فرا رسیده است. اگر بر این باوریم که انسان هم مولد توسعه است و هم محصول آن و براي وقوع هرگونه تغيير جدي، بايد چشم اميدمان به تحول باشد باید به باور بسياري از تئوري پردازان علوم اجتماعي که معتقدند" بازي توسعه و پيشرفت را بايد از زمين آموزش و پرورش آغاز كرد؛ ایمان بیاوریم و از کلیه ظرفیت های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کشور دعوت به پشتیبانی از برنامه های نظام تعلیم و تربیت نماییم. خوشبختانه حمایت صریح مقام معظم رهبری و سایر مسئولان ارشد نظام از نقش نظام تعلیم وتربیت در توسعه کشور، بستر پذیرش همگانی و عمومی را فراهم آورده است.
برای تحقق شعار "مدرسه كانون يادگيري محله" ، امروز نیاز به ایجاد "ترکیبی هم افزا" با سایر دستگاه ها، سازمان ها، نهادهای مردمی و غیردولتی به منظور بهره گیری از مشارکت همگانی و تحقق رسالت عوامل سهیم و موثر بر تربیت رسمی عمومی، بیش از هر زمان دیگری احساس می شود. باور کنیم که مشاركت در مدرسه بدون نگاه به دانشگاه، و دانشگاه بدون توجه به اشتغال، و اشتغال بي توجه به بازار كسب و كار، و كسب و كار بي نياز از سرمايه، به مدلي اجرايي و واقعي منجر نخواهد شد لذا برای رسیدن به هدف مطلوب، باید در بین دستگاه ها و سازمان های کشور، پیوند سازمانی برقرار باشد.

همه ساله 24 الی 30 دیماه به مناسبت "گرامیداشت هفته شوراهای آموزش و پرورش" از مساعی اعضای این شورای اثربخش که با تصویب مصوبات کاربردی، گام های موثری را در تحقق مشارکت همگانی در نظام تعلیم و تربیت کشور برمی دارند، تقدیر و تجلیل به عمل می آید. با عنایت به اینکه مهم ترين هدف قانون شوراهاي آموزش و پرورش: بسيج كليه امكانات و سرمايه هاي ملي و منطقه اي و بهره گيري مناسب از آن در پيشبرد اهداف نظام تعليم و تربيت كشور است؛ فرصت را مغتنم شمرده و امیدواریم با تصمیم سازی موثر در ارتقای کمی و کیفیت آموزش و پرورش به ویژه حمایت از دانش آموزانی که از مهرماه سال جاری به دلیل نداشتن اینترنت و سایر ابزارهای فناورانه از قبیل تبلت و گوشی موبایل، از چرخه آموزش خارج گشته و قادر به ادامه تحصیل نمی باشند، کمک های قابل ملاحظه ای صورت گیرد. إنَّ اللَّهَ يأمُرُ بِالعَدلِ و الإحسانِ (سوره نحل آیه 90)
*دکتری فلسفه تعلیم و تربیت